Overslaan en naar de inhoud gaan

Rotgans

Stel je voor, je hebt maar twee maanden om een nest te bouwen, eieren uit te broeden en je jongen groot te brengen voordat je eten weer onder een dik pak ijs en sneeuw verdwijnt. Dat is zo ongeveer wat paartjes rotganzen meemaken als ze elk jaar tot ver voorbij Spitsbergen naar het schiereiland Taymir, in noord-oost Siberië, vliegen. Als bij aankomst de toendra te koud blijkt kunnen ze geen nest maken, en hebben ze de reis van 4500 kilometer voor niets gemaakt. Na het broedseizoen gaan ze maar weer terug naar het waddengebied, om de winter op een minder barre plek door te komen.
Namen 
la
Branta bernicla
nl
rotgans
en
brent goose
fr
bernache cravant
de
Ringelgans
meer namen
Kenmerken 
afmetingen
56-61 centimeter; 110-120 centimeter spanwijdte
kleur (volwassen)
korte zwarte snavel, korte zwarte staart met witte onderkant, lichaam donker grijs-bruin, hals en kop zwart met witte vlekken aan beide zijden van de hals
voedsel
zeegras, zeesla, gras, wintergranen
vijanden
poolvos
voorkomen Nederland
wintergast en doortrekker
leefgebied
broedt op toendra
voortplanting
3-5 eieren per nest
leeftijd
gemiddeld 11 jaar; maximaal 28 jaar

Broeden onder barre omstandigheden

Het grootbrengen van jongen op de barre toendra valt nog niet mee. De rotganzen zijn voor succes zelfs afhankelijk van de aantallen lemmingen in het broedgebied. Wanneer er weinig van deze knaagdiertjes op de toendra zijn, gaan de poolvossen namelijk op jonge rotganzen jagen. De ganzen kunnen dan alleen met succes op vos-loze eilandjes broeden. Andere slimme ganzen zoeken de nabijheid van sneeuwuilen. Die houden de vossen op afstand, maar pakken ook wel rotganzenkuikens. Toch heeft de open toendra ook voordelen voor de ganzen; in de poolzomer gaat de zon niet onder. Hierdoor kunnen ze roofdieren van grote afstand zien aankomen.

Trekken en grazen

Rotganzen eten planten. In Nederland aten ze tot ongeveer 1935 vooral zeegras dat toen nog overal op de ondiepe wadplaten groeide. Ook op de kwelders konden ze terecht. Maar het zeegras verdween door een ziekte, en veel kwelders werden ingepolderd. Daarom zijn de rotganzen uitgeweken naar boerenland waar ze zich, tot ongenoegen van de boeren, te goed doen aan de landbouwgewassen. Om hun trektocht van 4.500 kilometer vol te kunnen houden, moeten ze behoorlijk grazen. Als de lente koud is zitten er veel eiwitten in planten en kunnen de ganzen snel lekker dik worden. Maar in warme lentes gaan de eiwitten op aan de snelle groei van de planten en komen de ganzen moeilijk op gewicht. Dan komen ze in slechte conditie aan in Siberië en worden er maar weinig jongen geboren.

Verspreiding en leefgebied

In de zomer broeden rotganzen in West-Siberië, ze overwinteren in West-Europa. In Nederland leven tussen april en mei maximaal 93.000 rotganzen.

Bescherming

  • Signalering:Netwerk ecologische monitoring
  • Nederland: Lijst van doelsoorten
  • Nederland: Flora en Faunawet
  • Europa: Vogelrichtlijn
  • Internationaal: AEWA (bescherming trekvogels), Conventie van Bern, Conventie van Bonn

Bovenliggende categorieën

CC-BY-NC, Ecomare 2017 - Laatst bijgewerkt: 2015.10.14