Overslaan en naar de inhoud gaan

Driedoornige stekelbaars

Driedoornige stekelbaarzen kunnen zowel in zoet als in zout water leven. De meeste zwemmen 's winters in het kustwater of in riviermondingen. In het voorjaar trekken ze het zoete binnenwater in om een nestje te bouwen en eieren te leggen. Het mannetje heeft daar veel werk aan. Hij bouwt het nest, verdedigt zijn territorium tegen andere mannetjes, verleidt de vrouwtjes met een ingewikkelde zigzagdans, waaiert de eitjes zuurstofrijk water toe met zijn vinnen en beschermt de eitjes en later de jonge stekelbaarsjes met hand en tand tegen vraatzuchtige rovers.
Namen 
la
Gasterosteus aculeatus
nl
driedoornige stekelbaars
en
three-spined stickleback
fr
epinoche à trois épines
de
dreistachlige Stichling
meer namen
Kenmerken 
afmetingen
tot 10 centimeter
gewicht
tot 5 gram
kleur
mannetjes in het paaiseizoen een rode buik en blauwe ogen
leeftijd
tot 3 jaar
voedsel
jonge vis, kleine kreeftachtigen en wormen
vijanden
visetende vogels zoals lepelaars
voortplanting
eitjes komen uit na 1 - 3 weken

Op Texel

Stekelbaarzen trekken naar zoet water om te paaien en vormen daar een belangrijke voedselbron voor visetende vogels, zoals lepelaars. Op Texel kon de stekelbaars echter nergens meer intrekken door inpolderingen en de Deltawerken. Speciaal voor de lepelaars op het eiland heeft Staatsbosbeheer in 1995 in de waddendijk bij de Cocksdorp een hevelpassage voor stekelbaarsjes gebouwd. De hevelpassage zit in het gemaal bij de Cocksdorp ingebouwd. Als er zoet water wordt gespuid, trekt dit grote hoeveelheden stekelbaarsjes aan. De vis wordt met een zoetwaterstroom naar een opvangbak gelokt, en van daaruit met een hevel over de dijk gezogen. Bij de lepelaarskolonie in de Geul, de zuidelijkste op het eiland, was ook sprake van een tekort aan stekeltjes. Daarom heeft Staatsbosbeheer een vistrap aangelegd tussen de Mokbaai en het binnenwater in de Geul.

stekelpassage-ned.jpg

Het principe van de stekelbaarspassage | © Ecomare, Gerbrand Gaaff

Verspreiding en leefgebied

Driedoornige stekelbaarsjes leven voor de kust, langs het strand, in zoet - en in brak water. Ze zwemmen onder andere in de Noordzee, de Waddenzee en de Europese rivieren. Ze zijn niet zeldzaam.

kaart-3d-stekelbaars.jpg

Verspreiding driedoornige stekelbaars | © Ecomare, Sherri Huwer

De bruidegom

Met een heftig glinsterende disco-outfit maken mannetjes van driedoornige stekelbaarsjes indruk op de vrouwtjes. In het voorjaar hebben ze een vuurrode buik en keel waartegen de blauwe glinsterende ogen scherp afsteken. Maar wat maakt nu de meeste indruk? Die vuurrode buik of die mooie blauwe ogen? Onderzoekers hebben ontdekt dat het de vrouwtjes om de blauwe ogen te doen is. Vooral degene die het meest opvallen. En blauwe ogen steken het mooist af tegen een felrode buik. Daarom zijn de mannetjes in de paaitijd rood: om het blauw van hun ogen mooier te laten uitkomen!

fitis-driedoornige-stekelbaars-002-sd.JPG

Stekelbaars in paaikleed | © Ecomare - Foto Fitis, Sytske Dijksen

Bovenliggende categorieën

CC-BY-NC, Ecomare 2017 - Laatst bijgewerkt: 2015.07.21